İçindekiler Nasıl Okunur? E Kodları Helal mi?

Bir ürünün içindekiler listesi, helal beslenmeye uygun olup olmadığı konusunda çok şey söyler ama her şeyi söylemez. Bu rehberde listeyi adım adım nasıl okuyacağınızı, E kodlarının ne anlama geldiğini ve sık sorulan katkı maddelerinin genellikle neyden elde edildiğini bulacaksınız.

Önemli: Bu yazı genel bilgi içerir, dinî bir hüküm değildir. Aracımızdaki durumlar, katkı maddelerinin genellikle neyden elde edildiğini gösterir; üreticiler kaynaklarını değiştirebilir. Kesin bir yanıt için ürünün sertifikasını kontrol edin ya da yetkin bir âlime danışın.

E kodları (E numaraları) nasıl çalışır?

AB'de her gıda katkı maddesi bir E numarasıyla tanımlanır ve gıdada kullanılmasına izin verilmeden önce güvenliği değerlendirilir. Katkı maddeleri içindekiler listesinde her zaman yer almalıdır; adıyla ya da E numarasıyla, üründeki işleviyle birlikte yazılır (ör. "emülgatör: E471"). Türkiye'de 13 Ekim 2023 tarihli Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği, AB'nin katkı maddeleri tüzüğüyle uyumlu olarak hazırlanmıştır ve aynı E kodlarını kullanır.

E numarası size hangi maddenin kullanıldığını ve izinli olduğunu söyler. Ama maddenin kaynağını söylemez. E471 gibi aynı kod bitkisel ya da hayvansal yağdan üretilebilir ve etiket çoğu zaman hangisi olduğunu belirtmez. Bu yüzden bazı kodlara ikinci kez bakmak gerekir.

Aracımızın kullandığı dört grup

• Genellikle helal: Genellikle bitki, mineral, fermantasyon ya da sentez yoluyla elde edilir.
• Kaynağına bağlı: Bitkisel ya da hayvansal kaynaktan üretilebilir; hangisi olduğunu etiket ya da üretici söylemelidir.
• Sertifikasızsa helal değil: Genellikle hayvansal kaynaklıdır; yalnızca helal sertifikasıyla kabul edilebilir.
• Görüşler farklı: Âlimler ve sertifika kuruluşları bu konuda farklı görüştedir; çoğu zaman sebep böcek kaynaklı olmasıdır.

Sık sorulan katkı maddeleri

Genellikle helal

• E322 lesitin: Soya, ayçiçeği ya da yumurtadan elde edilir.
• E415 ksantan gam: Mikrobiyal fermantasyonla üretilir.
• E407 karragenan: Deniz yosunundan elde edilir.
• E965 maltitol: Nişastadan üretilir.
• E202 potasyum sorbat: Sentetiktir.

Kaynağına bağlı

• E471 mono- ve digliseritler: Hayvansal ya da bitkisel yağdan üretilir. Bitkisel olanı yaygındır; "bitkisel kaynaklı" ifadesine ya da helal sertifikasına bakın.
• E472e (DATEM): Mono- ve digliseritlerden üretildiği için o da hayvansal ya da bitkisel yağdan gelebilir.

Sertifikasızsa helal değil

• E441 jelatin: Genellikle domuz ya da sığırdan üretilir; yalnızca balıktan ya da helal kesilmiş hayvandan elde edildiğinde ve sertifikalıysa helal kabul edilir. Ayrıntılar jelatin rehberimizde.

Görüşler farklı

• E120 karmin: Koşnil böceğinden elde edilir.
• E904 şellak: Böceklerden elde edilir.

Pratik etiket kontrol listesi

1. Her bileşeni okuyun. Katkı maddeleri adıyla ("lesitin") ya da koduyla ("E322") yazılabilir; ikisini de aynı şekilde değerlendirin.
2. Kaynağına bağlı kodları işaretleyin. Bazı etiketlerde "bitkisel kaynaklı" gibi bir ifade bulunur; yoksa etiket kaynağı söylemiyor demektir.
3. Helal sertifikasına ve onu kimin verdiğine bakın. Bir logo, arkasındaki kuruluş kadar güvenilirdir. Türkiye'de Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) helal belgelendirme kuruluşlarını akredite eder ve bunların aranabilir listesini yayımlar; HAK'ın kendisi sertifika vermez, fetva makamı da değildir.
4. Aromaları kontrol edin. Aromalar çoğu zaman etanol ya da gliserol gibi bir taşıyıcı içinde satılır ve içindekiler listesi bunu nadiren belirtir. Ayrıntılar doğal aroma sayfamızda.
5. Emin değilseniz üreticiye ulaşın. Belirli bir katkı maddesinin kaynağını ve ürünün sertifikalı olup olmadığını sorun.

Herhangi bir kodu helal E kodları aracımızda arayabilirsiniz.

Etiketi telefonla kontrol edin

iPhone için Deen Buddy (iOS 17.6 ve üzeri) ile içindekiler listesinin fotoğrafını çekmeniz yeterli, barkod gerekmez. Yapay zekâ sonucu Helal, Haram, Şüpheli (Müştebih) ya da Bilinmiyor olarak verir, işaretlenen bileşenleri açıklar ve kontrol geçmişinizi saklar. Sonuçlar yapay zekâ desteklidir, görünen bileşenlere dayanır ve helal sertifikası değildir. App Store'dan ücretsiz indirilir, bazı özellikler abonelik gerektirir; Android sürümü yoktur.

Sık sorulan sorular

→ Uygulamalara göz at