Hoparlör temizleme uygulaması işe yarıyor mu? Ses neyi çözer

Hoparlör temizleme uygulaması ya da su çıkarma sesi işe yarıyor mu? Kısa cevap: kısmen. Yüksek sesli, kalın bir ton telefonun hoparlör ızgarasındaki suyu sarsıp atmaya yardımcı olabilir; Apple ve Samsung da saatlerinin hoparlöründeki suyu sesle temizliyor. Ama ses telefonun içini, şarj girişini ya da mikrofonları kurutmaz, hasarı da onarmaz.

Telefon hoparlörü suyu nasıl dışarı iter

Hoparlörler için amplifikatör çipleri üreten Texas Instruments'a göre hoparlör, diyaframı duyulabilir ses üretecek hızda ileri geri hareket ettiren bir motordur. LibreTexts'teki bir fizik ders kitabına göre bu hareketi sağlayan ses bobini diyaframa bağlıdır. Telefonda diyaframın önünde ince bir tel ızgara, yani hoparlör ızgarası bulunur; Samsung, bu ızgarada kalan nemin görüşmelerde sesin net duyulmamasına yol açabileceğini belirtir.

Neden kalın ses? Texas Instruments'a göre hoparlör düşük frekanslarda havayı hareket ettirir ve bu frekanslardaki asıl risk aşırı harekettir: ses bobininin fazla ileri ya da geri gitmesi. Ses mühendisi Charlie Hughes, SynAudCon için büyük bir woofer üzerine yazdığı makalede, düşük frekanslar için tasarlanan hoparlörlerin çoğunda frekans düştükçe diyaframın yer değiştirmesinin arttığını ve bunun ses çıkışını sistemin alt kesim frekansına kadar hemen hemen sabit tuttuğunu anlatır. Kısacası, aynı şiddette duyulabilmesi için kalın bir nota daha uzun vuruşlar ister. Su çıkarma seslerinin arkasındaki fikir, bu hareketin damlaları dışarı itmesidir; Setapp da titreşen zarın sıkışan damlaları ızgaradan dışarı ittiğini yazar.

Akıllı saatler bunu zaten yapıyor

Apple'a göre Apple Watch'ta Su Kilidi'ni kapattığınızda saat, hoparlörde kalan suyu temizlemek için bir dizi ses çalar. Samsung'un Galaxy Watch saatlerinde de İngilizce destek sayfalarında “Eject water” olarak geçen bir seçenek vardır; Samsung'un ifadesiyle bu seçenek, hoparlörün içindeki suyu yüksek bir sesle dışarı atar. Telefonlar için ise Samsung, görüşme sırasında hoparlörün titreşiminin hoparlör ızgarasındaki nemi atabileceğini söyler.

Telefon üreticileri bu konuda daha az bilgi veriyor. Xiaomi'nin destek sitesi, POCO X7'nin Hindistan sürümünde toz ya da yabancı cisimler için bir hoparlör temizleme işlevi bulunduğunu yazıyor, ancak nasıl çalıştığını açıklamıyor. İncelediğimiz iPhone destek sayfalarında Apple ses çalmaktan söz etmiyor: hoparlörden boğuk ses geliyorsa iPhone'u hoparlör tarafı aşağı bakacak şekilde tüy bırakmayan bir bezin üzerine koyup su damlayıp damlamadığına bakmanızı öneriyor.

165 Hz nereden geliyor

165 Hz, su çıkarma seslerinde yaygın bir değer: Setapp, MacBook'lar için yazdığı rehberde su çıkarma (Water Eject) kestirmesinin 165 Hz'lik bir ton çaldığını ve en çok tercih edilen değer olduğunu yazıyor; ücretsiz tarayıcı aracımız da bu değeri kullanıyor. 165 Hz'in en iyi frekans olduğunu gösteren bir üretici belgesi ya da yayımlanmış bir ölçüm bulamadık; Apple da saatinin hangi frekansları çaldığını açıklamıyor. 165 Hz'i kanıtlanmış en iyi değer olarak değil, yaygın kullanılan kalın bir ton olarak görün. Aracımızda 140–200 Hz arasında gidip gelen bir tarama modu da bu yüzden var: hoparlörünüz biraz daha ince ya da kalın bir sese daha iyi tepki verebilir.

Sesin yapamadıkları

İki tarafı da test edin: sağ sol hoparlör testi

• Telefonun içini ve mikrofonları kurutmak. Ses yalnızca hoparlör ızgarasında duran su için düşünülmüştür. Apple'a göre hoparlör ya da mikrofon açıklığındaki su, tamamen buharlaşana kadar performanslarını düşürebilir; Huawei de mikrofon ya da hoparlör deliklerine yalnızca az miktarda sıvı sıçradıysa yaklaşık 2–3 gün beklemenizi öneriyor.
• Şarj girişini kurutmak. Apple, ıslak bağlayıcı için telefonu bağlayıcısı aşağı bakacak şekilde elinize hafifçe vurmanızı ve kuru, hava akımı olan bir yerde bırakmanızı önerir. Ayrıntılar sıvı algılandı uyarısı rehberimizde.
• Korozyonu ya da hasarı gidermek. Apple, bağlayıcı ıslakken şarj etmenin pinlerde korozyona ve kalıcı hasara yol açabileceği konusunda uyarır. Hiçbir ses bunu düzeltmez, hasar görmüş bir hoparlörü de onarmaz.
• Suya dayanıklılığı geri getirmek. Apple'ın iPhone 7 ve sonraki modeller için verdiği IP68 ve IP67 sınıfları (IEC 60529) kontrollü laboratuvar testlerine dayanır; Apple, suya dayanıklılığın kalıcı olmadığını ve normal kullanıma bağlı yıpranmayla azalabileceğini belirtir. Apple'ın garantisi sıvı hasarını kapsamaz, ancak tüketiciyi koruma mevzuatından doğan haklarınız olabilir.

Yapmamanız gerekenler

• Isı ve basınçlı hava kullanmayın. Apple ikisine karşı da uyarır; Samsung daha hızlı kuruma için serin hava önerir.
• Şarj girişine hiçbir şey sokmayın. Apple, pamuklu çubuk ve kâğıt havluyu örnek verir.
• Pirince koymayın. Apple'a göre küçük pirinç parçacıkları iPhone'a zarar verebilir.
• Sesi abartmayın. Texas Instruments, düşük frekanslarda aşırı hareketin ses bobinine ya da diyaframa zarar verebileceğini belirtir. Biz olsak sesi dakikalarca art arda çalmak yerine birkaç kısa denemeyle yetinirdik.

Ne zaman servise götürmeli

Önerdikleri kurutma adımlarından sonra ses hâlâ net değilse Samsung ve Huawei sizi yetkili servislerine yönlendiriyor; Huawei verilerinizi yedeklemenizi ve satın alma belgenizi götürmenizi söylüyor. Hoparlörden cızırtı geliyorsa, telefonun içine çok sıvı kaçtıysa ya da şarj girişindeki sıvı uyarısı geçmiyorsa biz de telefonu servise götürürdük.

Kısacası: işe yarıyor mu?

Hoparlör temizleme uygulamaları ve su çıkarma sesleri en fazla tek ve sınırlı bir işi yapabilir: hoparlör ızgarasındaki damlaları sarsıp dışarı atmak. Apple ve Samsung'un saatlerinde suyu sesle atmasının arkasındaki fikir de budur. Telefonun içini, şarj girişini ya da mikrofonları kurutmazlar, hasarı da onarmazlar. Apple'ın da belirttiği gibi su zamanla buharlaşır; ses ise ızgaradaki damlaları beklemeden dışarı atmayı amaçlar. Yöntemin tamamı telefon hoparlöründen su çıkarma rehberimizde.

iPhone uygulamamız Speaker Cleaner Liquid Remover, hoparlör zarını uzun vuruşlarla titreştiren kalın sesler çalarak su damlalarını ızgaradan dışarı iter. Yavaş, orta ve hızlı modlarının yanında, kaydırıcıyla istediğiniz frekansı seçip temizlikten sonra hoparlörü test edebileceğiniz bir ton üreteci de vardır. Sıvı hasarını onarmaz, şarj girişini de kurutmaz. iOS 15.6 ve sonraki sürümlerde çalışır; App Store'dan ücretsiz indirilir, kullanmak için abonelik gerekir, ücretsiz deneme sunulur. Android sürümü yoktur; her telefonda tarayıcıda çalışan ücretsiz hoparlör temizleme sesimizi deneyebilirsiniz.

→ Uygulamalara göz at